Siedemnaścioro badaczek i badaczy otrzyma łącznie ponad 26,5 mln zł na realizację projektów naukowych w Polsce. Nowi laureaci dołączą do grona naukowców, którzy dzięki programowi Polskie Powroty NAWA tworzą w kraju zespoły badawcze, rozwijają nowe obszary badań i budują międzynarodową współpracę.
Program umożliwia naukowcom rozwijającym kariery za granicą powrót do Polski i prowadzenie badań na krajowych uczelniach, w instytutach naukowych oraz instytutach badawczych. Laureaci mogą tworzyć własne grupy projektowe i wykorzystywać w Polsce wiedzę, doświadczenie oraz kontakty zdobyte w międzynarodowym środowisku naukowym.
W tegorocznym naborze wpłynęło 69 wniosków – więcej niż w poprzedniej edycji.
Do finansowania wyłoniono 17 projektów o łącznej wartości 26 571 070 zł.
Ze względu na bardzo wysoki poziom merytoryczny zgłoszeń Dyrektor NAWA zdecydował o zwiększeniu liczby finansowanych projektów w stosunku do pierwotnych założeń naboru.
– Program Polskie Powroty to realna szansa na powrót do kraju wybitnych naukowców, którzy zdobywali doświadczenie w najlepszych ośrodkach badawczych na świecie. Każdy powracający badacz wnosi nie tylko imponujący dorobek, ale też nowe doświadczenia, międzynarodowe kontakty i inne spojrzenie na prowadzenie badań. Wyniki ostatniej edycji programu potwierdzają, że w Polsce można realizować ambitne projekty na światowym poziomie. Jestem przekonany, że korzyści z tych powrotów odczuje całe środowisko naukowe, że staną się impulsem do rozwoju i wzmocnią pozycję Polski na świecie – mówi dr Wojciech Karczewski, Dyrektor Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej.
Doświadczenie ze światowych ośrodków
Tegoroczni laureaci zdobywali doświadczenie w czołowych instytucjach naukowych w Europie, Ameryce Północnej i Azji, m.in. w Stanach Zjednoczonych, Niemczech, Francji, Szwajcarii i Chinach.
Wśród ich dotychczasowych miejsc pracy znajdują się Europejskie Laboratorium Biologii Molekularnej (EMBL) w Grenoble, amerykańskie National Institute of Health (NIH), Instytut Astrofizyki Maxa Plancka oraz University of Chicago.
Laureaci reprezentują różne dyscypliny naukowe. Pokierują zespołami na uczelniach i w instytutach w całej Polsce.
Projekty będą realizowane m.in. na Uniwersytecie Warszawskim, Uniwersytecie Jagiellońskim, Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Uniwersytecie Gdańskim, Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu, Uniwersytecie SWPS, Akademii Górniczo-Hutniczej oraz w instytutach Polskiej Akademii Nauk.
Prof. Wojciech Galej wraca do Polski
Jednym z tegorocznych laureatów jest prof. Wojciech Galej – światowej klasy biolog strukturalny i zdobywca prestiżowego grantu ERC Consolidator. Po latach pracy za granicą dołączy do Międzynarodowego Instytutu Biologii Molekularnej i Komórkowej w Warszawie (MIBMiK).
– Zdecydowałem się na powrót do Polski, ponieważ uważam, że jest ona krajem o ogromnym potencjale rozwojowym i innowacyjnym, a Międzynarodowy Instytut Biologii Molekularnej i Komórkowej należy do czołowych instytutów badawczych w Polsce i w tej części Europy. Mam nadzieję, że mój powrót przyczyni się do wzmocnienia potencjału badawczego naszego kraju oraz umożliwi wdrożenie nowych, zaawansowanych metod biologii strukturalnej – podkreśla prof. Wojciech Galej.
– Z osobistego punktu widzenia bardzo cieszę się z perspektywy powrotu do Polski i ponownej, bliższej współpracy z polskim środowiskiem naukowym. Mam nadzieję, że będzie to impulsem do realizacji nowych projektów badawczych oraz nawiązania długofalowej współpracy naukowej – dodaje laureat.
Powrót prof. Galeja pozwoli rozwijać w Polsce unikalne metody badawcze, w tym tomografię elektronową w warunkach kriogenicznych. Technika ta umożliwia obrazowanie komórek z rozdzielczością pojedynczych cząsteczek i łączy perspektywę biologii komórkowej z badaniami na poziomie molekularnym.
– Dołączenie Wojciecha Galeja do naszego instytutu będzie ogromnym wzmocnieniem naszego potencjału badawczego. Wojciech nie tylko przynosi ze sobą doskonały dorobek naukowy i przełomowe badania na światowym poziomie, w tym finansowane z grantu ERC Consolidator, ale także wiedzę dotyczącą przełomowej metody tomografii elektronowej w reżimie kriogenicznym. Jesteśmy pierwszym ośrodkiem w Polsce, który dysponuje odpowiednim sprzętem i wdraża tę metodę – zaznacza prof. Marcin Nowotny, zastępca dyrektora ds. naukowych MIBMiK.
Dotychczasowe powroty
Doświadczenia uczestników wcześniejszych edycji pokazują, że udział w programie staje się początkiem dalszego rozwoju badań, tworzenia zespołów naukowych, zdobywania kolejnych grantów i budowania współpracy międzynarodowej prowadzonej z Polski.
Dr hab. inż. Małgorzata Włodarczyk-Biegun rozwinęła na Politechnice Śląskiej badania nad biodrukiem 3D, wykorzystywanym m.in. do tworzenia modeli tkanek i projektowania nowoczesnych implantów. Dzięki programowi Polskie Powroty stworzyła własną grupę badawczą oraz laboratorium biodruku 3D. Kolejnym etapem rozwoju jej kariery było zdobycie grantu Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych.
Dr Marek Szczepańczyk, współautor publikacji dotyczącej pierwszej bezpośredniej detekcji fal grawitacyjnych, rozwija tę dziedzinę na Uniwersytecie Warszawskim. Jego działalność wzmacnia udział polskich zespołów w międzynarodowych badaniach poświęconych falom grawitacyjnym, supernowym i najbardziej gwałtownym zjawiskom zachodzącym we Wszechświecie.
Prof. Łukasz Bratasz kieruje w Instytucie Katalizy i Fizykochemii Powierzchni PAN grupą prowadzącą badania nad ochroną dziedzictwa kultury. Zespół wykorzystuje metody naukowe do oceny zagrożeń dla zabytków i zbiorów muzealnych oraz rozwija narzędzia wspierające instytucje odpowiedzialne za ich ochronę.
To tylko wybrane historie uczestników poprzednich edycji programu. Korzyści powrotu naukowca mogą wykraczać poza realizację jednego projektu. Obejmują rozwój nowych laboratoriów i metod badawczych, powstawanie zespołów, zdobywanie kolejnych grantów oraz włączanie polskich instytucji do międzynarodowych sieci współpracy.
Kompleksowe wsparcie dla naukowców
Program Polskie Powroty NAWA jest realizowany we współpracy z Narodowym Centrum Nauki oraz Narodowym Centrum Badań i Rozwoju. Dzięki temu laureaci mogą otrzymać kompleksowe wsparcie, obejmujące finansowanie wynagrodzeń kierownika projektu i członków grupy projektowej oraz grant startowy na pokrycie bezpośrednich kosztów aparatury i badań.
Od uruchomienia programu w 2018 roku finansowanie przyznano łącznie 109 badaczkom i badaczom. Dzięki ich powrotom na polskich uczelniach i w instytutach powstaje grupa liderów naukowych, którzy wnoszą do krajowego środowiska najnowszą wiedzę, międzynarodowe kontakty oraz dobre praktyki w zarządzaniu zespołami badawczymi.
Lista projektów wyłonionych do finansowania jest dostępna w zakładce „Wyniki naboru”.
Jesienią 2026 roku NAWA planuje uruchomienie kolejnej edycji programu Polskie Powroty.