Kolejny etap prac nad Strategią Umiędzynarodowienia Polskiego Szkolnictwa Wyższego i Nauki do 2035 roku jest bliski zakończenia. Dokument, przygotowany pod koordynacją NAWA we współpracy z przedstawicielami środowiska akademickiego i naukowego, jest dziś przedmiotem szerokich konsultacji.
To ważny moment w procesie, który rozpoczął się wiosną 2025 roku, kiedy powołano Krajowy Zespół ds. Opracowania Strategii Umiędzynarodowienia Polskiego Szkolnictwa Wyższego i Nauki. Od początku celem było przygotowanie spójnego dokumentu w możliwie krótkim czasie. Ten etap został zrealizowany: projekt strategii w terminie został przekazany na ręce ministra dr inż. Marcina Kulaska i dziś stanowi podstawę dalszych uzgodnień środowiskowych.
W dalszej części artykułu podsumowujemy najważniejsze etapy prac nad strategią i główne założenia dokumentu.
„Strategia, która ma zmienić pozycję polskiej nauki”
W wywiadzie opublikowanym przez „Rzeczpospolitą” dr Wojciech Karczewski, dyrektor NAWA i przewodniczący zespołu odpowiedzialnego za przygotowanie strategii, mocno podkreśla systemowy sens całego dokumentu. Strategia ma być praktycznym narzędziem wspierającym rozwój polskich uczelni i instytutów badawczych w wymiarze międzynarodowym. Stawką jest nie tylko większa liczba zagranicznych studentów czy projektów badawczych, ale przede wszystkim realne wzmocnienie pozycji Polski w globalnym systemie nauki i gospodarce opartej na wiedzy.
W tym ujęciu kluczowe jest odejście od działań rozproszonych na rzecz spójnej, długofalowej polityki państwa. Jak mówił dr Wojciech Karczewski w rozmowie z „Rzeczpospolitą”, strategia opiera się na założeniu, że umiędzynarodowienie i współpraca międzynarodowa powinny być traktowane systemowo i długofalowo jako jeden z kluczowych elementów rozwoju państwa. To nie jest już dodatkowy obszar działalności uczelni i instytucji naukowych, ale proces, który przenika ich funkcje i łączy się z politykami publicznymi.
Wywiad w „Rzeczpospolitej” dobrze pokazuje też skalę i charakter prowadzonych konsultacji. Po uwzględnieniu uwag Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego rozpoczął się etap spotkań środowiskowych w największych ośrodkach akademickich w Polsce. Jak podkreślał dyrektor NAWA, konsultacje odbywały się wspólnie z prof. Andrzejem Szeptyckim, podsekretarzem stanu w MNiSW, oraz przedstawicielami Krajowego Zespołu. Za Agencją były już wtedy spotkania w Poznaniu, Krakowie, Lublinie i Gdańsku.
Ważnym elementem tych prac były także organizowane przez NAWA Kongresy Umiędzynarodowienia i Dni Umiędzynarodowienia, które tworzyły przestrzeń do rozmowy o założeniach strategii i pozwalały zbierać głosy z różnych części środowiska akademickiego. Dzięki temu dokument nie powstawał w oderwaniu od praktyki uczelni i instytutów, ale był osadzony w szerszym dialogu o potrzebach polskiej nauki i szkolnictwa wyższego.
Ambitne cele do 2035 roku
Jednym z najmocniej wybrzmiewających elementów strategii są jej cele. Wśród nich pojawiają się większy udział studentów i naukowców z zagranicy, szersza oferta studiów w językach obcych, wzrost mobilności międzynarodowej oraz silniejsza obecność polskich instytucji w europejskich programach badawczych. Właśnie ten wymiar dokumentu najmocniej wybrzmiał w styczniowej publikacji „Gazety Wyborczej”.
Strategia wychodzi z założenia, że Polska ma dziś większy potencjał, niż pokazują obecne wskaźniki umiędzynarodowienia. Jak podkreślał dr Wojciech Karczewski w wywiadach, dokument ma odpowiadać nie tylko na potrzeby nauki i szkolnictwa wyższego, ale też gospodarki i rynku pracy.
Ważnym wątkiem pozostaje także spójność działań publicznych. Skuteczne umiędzynarodowienie wymaga współpracy nie tylko w obszarze nauki i szkolnictwa wyższego, ale również polityki migracyjnej, zagranicznej, gospodarczej i bezpieczeństwa. Dlatego w dyskusji nad strategią tak mocno akcentowana jest potrzeba lepszej koordynacji międzyinstytucjonalnej.
Strategia wyrasta z doświadczeń NAWA
Perspektywę tę rozwija wywiad opublikowany w „Dzienniku Gazecie Prawnej” pod tytułem „NAWA wspiera naukę i gospodarkę”. Pokazuje on strategię jako naturalną konsekwencję dotychczasowych doświadczeń Agencji i odpowiedź na potrzebę usystematyzowania działań rozwijanych przez NAWA w ostatnich latach.
Przez osiem lat działalności Agencja rozwijała programy wspierające mobilność, współpracę międzynarodową, przyjazdy naukowców i studentów oraz budowanie pozycji polskich instytucji za granicą. Strategia porządkuje te doświadczenia i nadaje im długofalową perspektywę.
W tym ujęciu umiędzynarodowienie nie jest celem samym w sobie. Ma wspierać rozwój nauki, ale też odpowiadać na potrzeby gospodarki i rynku pracy. To właśnie dlatego strategia łączy perspektywę naukowi, szkolnictwa wyższego i gospodarki.
Umiędzynarodowienie ma obejmować całe środowisko akademickie
Drugi ważny wymiar strategii wybrzmiewa w rozmowach poświęconych codziennemu funkcjonowaniu uczelni i instytutów. Umiędzynarodowienie ma dotyczyć całego środowiska akademickiego, a nie tylko rekrutacji cudzoziemców czy udziału w projektach międzynarodowych. Chodzi również o sposób kształcenia, organizację pracy, współpracę z partnerami zagranicznymi i tworzenie przyjaznych warunków dla osób przyjeżdżających do Polski.
W tym ujęciu ważne stają się doświadczenie mobilności, rozwój kompetencji językowych, wspólne programy kształcenia, współpraca w sieciach międzynarodowych i rozwiązania wspierające umiędzynarodowienie w codziennym działaniu instytucji. Strategia pokazuje, że umiędzynarodowienie powinno być elementem jakości uczelni i instytutów, a nie zadaniem ograniczonym do wybranych jednostek administracyjnych.
Dokument powstał zgodnie z harmonogramem
Szczególne znaczenie ma dziś sam fakt, że strategia została przygotowana w zakładanym terminie. Krajowy zespół został powołany 8 kwietnia 2025 roku, a od początku wskazywano, że dokument ma zostać złożony ministrowi do końca 2025 roku. Ten etap został zamknięty zgodnie z harmonogramem.
W skład zespołu weszli przedstawiciele najważniejszych gremiów reprezentujących środowisko akademickie i naukowe, w tym KRASP, KRAUN, Rady Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego, PAN oraz NAWA. Taki model prac miał od początku zapewnić szeroką reprezentację środowiska i umożliwić przygotowanie dokumentu opartego na wspólnym namyśle.
Obecnie strategia jest przedmiotem konsultacji organizowanych przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Jedno z takich spotkań odbyło się dzisiaj, 17 kwietnia 2026 roku, na Uniwersytecie Warszawskim z udziałem wiceministra Andrzeja Szeptyckiego, przedstawicieli uczelni oraz dyrektora NAWA dr. Wojciecha Karczewskiego.
Strategia nie jest już zapowiedzią ani zbiorem ogólnych postulatów. To gotowy dokument, wypracowany wspólnie i zgodnie z pierwotnymi założeniami. Dalsze konsultacje służą temu, by nadać mu ostateczny kształt i przygotować grunt pod wdrażanie rozwiązań wzmacniających umiędzynarodowienie polskiej nauki i szkolnictwa wyższego.
Finansowanie prac nad strategią
Działania związane z przygotowaniem, konsultowaniem i dalszym wdrażaniem Strategii Umiędzynarodowienia Polskiego Szkolnictwa Wyższego i Nauki są realizowane w ramach projektu NAWA finansowanego z programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego. To właśnie dzięki temu wsparciu możliwe są szerokie konsultacje środowiskowe, Kongresy Umiędzynarodowienia i Dni Umiędzynarodowienia organizowane w różnych ośrodkach akademickich w Polsce, tak aby w pracach nad strategią uwzględnić głos uczelni, instytutów i partnerów z otoczenia społeczno-gospodarczego.
IV Kongres Umiędzynarodowienia
Kolejną okazją do rozmowy o kierunkach umiędzynarodowienia będzie IV Kongres Umiędzynarodowienia, który odbędzie się 18 i 19 maja na AGH. Wydarzenie będzie kolejnym etapem wymiany doświadczeń i dyskusji o założeniach strategii z udziałem przedstawicieli środowiska akademickiego i instytucjonalnego. Osoby zainteresowane udziałem mogą już skorzystać z formularza rejestracji wstępnej.
Więcej informacji
Szczegóły na temat prac nad strategią można znaleźć na stronie Krajowa strategia umiędzynarodowienia, a także w materiałach NAWA: Krajowy Zespół ds. Opracowania Strategii Umiędzynarodowienia Polskiego Szkolnictwa Wyższego i Nauki, Powołanie Krajowego Zespołu ds. Opracowania Strategii Umiędzynarodowienia Polskiego Szkolnictwa Wyższego i Nauki, Kongresy Umiędzynarodowienia, Dni Umiędzynarodowienia oraz Strategia umiędzynarodowienia polskiego szkolnictwa wyższego i nauki – projekt FERS.
Kontekst konsultacji i wypowiedzi dyrektora NAWA uzupełniają także publikacje zewnętrzne: „Krajowa strategia umiędzynarodowienia – spotkanie konsultacyjne z przedstawicielami uczelni Pomorza”, „NAWA wspiera naukę i gospodarkę”, „Strategia, która ma zmienić pozycję polskiej nauki” oraz „Strategia umiędzynarodowienia polskich uczelni. Co czwarty student ma być z zagranicy”.